– संजीव चांदोरकर
आंतरराष्ट्रीय अर्थकारण / राजकारणात “कच्चा लिंबू” देखील नसणाऱ्या पाकिस्तानची निवड हेतूतः केली गेली होती.
अमेरिकेतील सहा महिन्यानंतर होऊ घातलेल्या मध्यावधी निवडणुका, त्यात होऊ शकणारी रिपब्लिकन पक्षाची पीछेहाट, ट्रम्प यांचे impeachment करण्याची वाढती मागणी, स्वतःच्या “मागा” पाठीराख्यामधून होऊ लागलेली टोकाची टीका, लाखो नागरिक रस्त्यावर उतरणे, आंतरराष्ट्रीय पातळीवर वाढलेली टीका, अनेक दोस्त राष्ट्रांनी युध्दात सहभागी होण्यास दिलेला नकार…..
या सगळ्याला डिफ्लेक्ट करण्यासाठी ट्रम्प यांनी दोन आठवड्याची शस्त्रसंधी आणि इराण बरोबर वाटाघाटी करण्यास तयार असल्याचे जाहीर केले होते.
एकपात्री प्रयोग तर ट्रम्प गेले पंधरा महिने करतच आहेत. पण त्यांच्या समोरील गर्दी वेगाने ओसरू लागली होती. लोक अंडी, टोमॅटो फेकू लागले होते. वेगळे नाटक करण्याचे दडपण त्यांच्यावर होते.
ट्रम्प यांना इराणने वाटाघाटींच्या टेबलवर येण्यास फक्त मान्यता द्यावी एवढेच हवे होते. बाकी काही नाही. इराण टेबलावर आला नसता तर नाटक पुढे गेलेच नसते. इराणने यावे यासाठी इराणने सुचवलेल्या दहा कलमी अजेंड्यावर काम करता येईल असे ट्रम्प यांनी नेहमीप्रमाणे “ठोकून” दिले.
इराणचे प्रतिनिधी मंडळ हजर झाले आणि “इस्लामाबाद टॉक्स” चा एकमेव आणि अंतिम हेतू तेव्हाच साध्य झाला होता. एकवीस तास वाटाघाटीचे नाटक करून अमेरिकन प्रतिनिधी मंडळ मायदेशी परतले. सारा ठपका अपेक्षेप्रमाणे इराणवर ठेवून…
पाकिस्तान वाटाघाटींसाठी यजमान म्हटल्यावर इस्रायल टेबलावर नसणार हे त्याचवेळी स्पष्ट होते. त्यामुळं इस्रायलला आपला अजेंडा रेटण्यास, विशेषतः लेबनॉन वरील हल्ले सुरू ठेवण्यास मोकळीक मिळणार होती.
ट्रम्प आणि नेत्यांनाहू यांच्यातील डीलचा तो गाभा आहे. सोयीचे असेल तेव्हा एकत्र. नसेल त्यावेळी वेगवेगळे.
खरेतर अशा टोकाच्या तणावपूर्ण परिस्थितीत कोणीतरी तगडा मध्यस्थ पाहिजे होता. जो दोन्ही पक्षांचे कान धरू शकेल. वाटाघाटी फिस्कटल्या तर खरेतर मध्यस्थाची देखील नाचक्की होत असते. त्यामुळे कितीही दिवस लागले तरी कोणत्याही पक्षाला टेबलावरून उठू न देणे, एक फेरी झाली तर दुसऱ्या फेरीसाठी कालबद्ध तारखाना पक्षांना कमिट करून घेणे हे मध्यस्थाकडून अपेक्षित असते.
पाकिस्तान दोन्ही पक्षांपैकी कोणावरही दडपण आणण्याच्या ताकदीचा कधीच नव्हता. अमेरिकेवर तर नाहीच नाही. पाकिस्तान नाचक्की वगैरेच्या पलीकडे होता आणि आहे देखील. पाकिस्तानचे नेते, लष्कर प्रमुख यांचे राजनैतिक कौशल्य वगैरे मिडिया मधील स्टोरीज होत्या.
ट्रम्पना प्रेशर कुकरची शिट्टी उचलून, असह्य होत असलेली वाफ कमी करायची होती. पुन्हा युद्ध सुरू करण्यास हात मोकळे ठेवायचे होते. पाकिस्तान त्यांच्या गेम मध्ये फिट बसत होता.
