केंद्र सरकारने जीएसटी प्रणालीत मोठे बदल जाहीर केले आहेत. अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी नुकत्याच घेतलेल्या निर्णयानुसार, आता वस्तू आणि सेवांवर फक्त ३ स्लॅबमध्ये कर आकारला जाईल: ५%, १८% आणि ४०%. विशेषतः, २२ सप्टेंबरपासून काही लक्झरी आणि हानिकारक वस्तूंवर ४०% चा नवीन, उच्च कर दर लागू होणार आहे.
या वस्तू महाग होणार :
सरकारने ज्या वस्तूंना ‘लक्झरी’ किंवा ‘निरुत्साहित’ (discourage) करायचे आहे, अशा वस्तूंसाठी ४०% चा नवा स्लॅब तयार केला आहे. याचा थेट परिणाम अनेक उत्पादनांवर होणार आहे.
- पेये : कोला, कार्बोनेटेड आणि साखरयुक्त पेये तसेच एनर्जी ड्रिंक्स आता २८% ऐवजी ४०% जीएसटीच्या कक्षेत येतील. यामुळे ही पेये जास्त महाग होतील.
- तंबाखू उत्पादने : पान मसाला, सिगारेट, सिगार आणि इतर सर्व प्रकारच्या तंबाखू उत्पादनांवर आता ४०% कर लागेल.
- वाहन आणि विमान : ३५०cc पेक्षा जास्त इंजिन असलेल्या मोटारसायकल्स आणि लक्झरी कार्सवर कर २८% वरून ४०% पर्यंत वाढला आहे. तसेच, खाजगी जेट, बिझनेस विमान आणि हेलिकॉप्टरसारख्या हवाई वाहनांवरही ४०% कर लागेल.
- इतर लक्झरी वस्तू : रिव्हॉल्व्हर्स, पिस्तूल, यॉट आणि इंटरनेट जहाजांवर देखील आता ४०% जीएसटी लागू होईल.
- कोळसा आणि बायोडिझेल : कोळसा, लिग्नाइट आणि पीट यांसारख्या इंधनावरील कर ५% वरून १८% पर्यंत वाढवण्यात आला आहे. त्याचप्रमाणे, बायोडिझेलवरील करही १८% झाला आहे.
- मेन्थॉल आणि संबंधित उत्पादने : मेन्थॉल डेरिव्हेटिव्ह्जवरील कर १२% वरून १८% पर्यंत वाढला आहे.
या बदलांमुळे दैनंदिन गरजांच्या वस्तू स्वस्त झाल्या असल्या, तरी ज्यांना महागड्या वस्तू खरेदी करायच्या आहेत किंवा ज्यांना तंबाखूजन्य उत्पादनांचे व्यसन आहे, त्यांना आता जास्त पैसे मोजावे लागतील. सरकारचा हा निर्णय आरोग्यासाठी हानिकारक वस्तूंना निरुत्साहित करण्याचा एक प्रयत्न मानला जात आहे.
या बदलांमुळे काय स्वस्त होणार? नवीन जीएसटी सुधारणांनुसार, अनेक दैनंदिन वस्तू स्वस्त होणार आहेत.
- कपडे आणि पादत्राणे : २५०० रुपयांपर्यंतच्या कपड्यांवर आणि पादत्राणांवरचा जीएसटी आता ५% करण्यात आला आहे.
- खाद्यपदार्थ आणि सौंदर्य प्रसाधने : पनीर, खाखरा, चपाती, साबण, टूथपेस्ट आणि शॅम्पू यांसारख्या अनेक वस्तूंचा कर १८% वरून ५% किंवा ०% पर्यंत कमी होण्याची शक्यता आहे.
हे बदल २२ सप्टेंबरपासून लागू होणार असून, याचा थेट परिणाम सर्वसामान्य नागरिकांच्या खर्चावर होणार आहे.
