– संजीव चांदोरकर
” एका बाजूला अमेरिका आणि दुसऱ्या बाजूला चीन आणि रशिया यांच्यामध्ये जागतिक पटावर भू राजनैतिक / आर्थिक / लष्करी बुद्धिबळाचा रक्तरंजित खेळ सुरू आहे…. अमेरिकेने इराणवर केलेल्या हल्याकडे त्या खेळातील एक चाल म्हणून बघावयास हवे “
Kenneth Rogoff, Ex Chief Economic Adviser, IMF (Economic Times, March १३, २०२६, पान क्रमांक ५)
चीनच्या उभरत्या महासत्तेला कशी वेसण घालायची याबद्दल अमेरिकेत गेली अनेक वर्षे मंथन सुरू आहे, एक राष्ट्र म्हणून. याचा अर्थ असा की रिपब्लिकन आणि डेमोक्रॅट्स दोघांचे अमेरिकेने “चीनला वेसण घातली पाहिजे” या अजेंड्यावर एकमत आहे. कारण अमेरिकेच्या प्रभुत्वस्थानाला आव्हान देण्याची आपली कुवत चीन वाढवत आहे.
लक्षात ठेवूया की अमेरिकेत औद्योगिक आणि वित्त कॉर्पोरेट, लष्कर आणि सीआयए सारख्या संस्था एक दीर्घकालीन अजेंडा राबवत असतात. दर चार वर्षांनी राष्ट्राध्यक्ष बदलला, सत्ताधारी पक्ष बदलला तरी त्या अजेंड्याचा धागा तुटत नाही.
गेली अनेक वर्षे चीनने इराणमध्ये राजकीय आणि भांडवलाची बरीच गुंतवणूक केली आहे. त्याच्या बेल्ट अँड रोड प्रकल्पात इराणला ओवून घेण्यात आले आहे. अमेरिकेच्या आखाती देशातील प्रभुत्वाला शह देण्यासाठी चीन इराणला जवळ करत आला आहे. अमेरिका मध्यपूर्वेतील आयात तेलावर अवलंबून नाही, चीन मोठ्या प्रमाणावर आहे. युद्ध जेवढे लांबेल तेवढे ते चीन सकट अधिकाधिक देशांना त्यात ओढून घेऊ शकते.
या व अशा अंतरदृष्टिमुळे जे काही घडत आहे त्याचे विश्लेषण ट्रम्प केंद्री किंवा व्यक्ती केंद्री पणाच्या पलीकडे नेण्यास मदत होते.
